Sum Ora K'ala İrişen Dido Na Domaç'irenan Namtini Verbepeş Misalepe Üç Zaman Kipiyle Bize En Çok Gereken Bazı Fiil Örnekleri Ma Ben Si Sen Eya O Emuk O (ergativ, +k ergativ ek) Çkin Biz Tkvan Siz Entepe Onlar Entepek Onlar (ergativ, +k ergativ ek) A. A3'ineri Ora A. Şimdiki Zaman 1. O-ğarğal-u / Oğarğalu Konuş-mak / Konuşmak (Ma) vğarğalup Konuşuyorum (Si) ğarğalup Konuşuyorsun (Emuk) ğarğalups Konuşuyor (Çkin) vğarğalupt Konuşuyoruz (Tkvan) ğarğalupt Konuşuyorsunuz (Entepek) ğarğalupan Konuşuyorlar 2. O-xand-u / Oxandu Çalış-mak / Çalışmak (Ma) v(i)xandup Çalışıyorum (Si) (i)xandup Çalışıyorsun (Emuk) (i)xandups Çalışıyor (Çkin) v(i)xandupt Çalışıyoruz (Tkvan) (i)xandupt Çalışıyorsunuz (Entepek) (i)xandupan Çalışıyorlar 3. O-xar-u / Oxaru Yırt-mak / Yırtmak (Ma) vxarup / pxarup (!) Yırtıyorum (Si) xarup Yırtıyorsun (Emuk) xarups Yırtıyor (Çkin) vxarupt / pxarupt (!) Yırtıyoruz (Tkvan) xarupt Yırtıyorsunuz (Entepek) xarupan Yırtıyorlar (!) Namtini orapes V şi bonca şeni, P vana B şi boncapeti ixmaren. Bazen V karakteri yerine, P veya B karakterleri de kullanılmaktadır. Lazur nenas, verbepek didopete O k'ala gyoç'k'aps do U k'ala içoden. O-verbişi cinci-u, ren Lazur nenaş verbişi gramatik'alurot dodgimoba muşi. Aşopeten ren, a3'ineri oraşi (V-……-P, -……-P, -…..-PS, V-…..-PT, -…..-PT, -…..-PAN) renan geç'k'apurot do oçodinurot k'arakt’erepe muşi. Am formulasioniş doloxe na va ren alt’ernat’iviti iqven dido ç'it'a kort'as nati. Entepeti O k'ala na va gyoç'k'aps, va na çkvapeburati na itkvalen namtini verbepe renan. Aşo verbepeşi namtinepes Lazurişi cinci muşi goç’k’ondineri vana gnapa muşi elakteri aqven. Namtinepeşi cincepeti çkvaneri nenapeşen moxtimeri verbepe 3’opxups. Em verbepeşen egzemp’larepe renan 4, 5, 6 nomeroni verbepe. Lazcadaki fiilerin büyük bir çoğunluğu O ile başlar U ile biter. O-fiil kökü-u, şeklindedir Lazcanın gramatikal yapısı. Bu şekildedir, şimdiki zamanın başlangıç ve bitiş formülasyonu (V-……-P, -……-P, -…..-PS, V-…..-PT, -…..-PT, -…..-PAN). Çok az da olsa bu formülasyona uymayan fiiller bulunmaktadır. Onlar da, O ile başlamayan veya değişik söylenme şekilleri olan fiillerdir. Bu tür fiillerin bazıları Lazca kökü unutulmuş veya anlam değişikliğne uğramış haldedir. Bazılarının kökleri de başka dillerden gelmiş filler oluşturur. Aşağıdaki 4, 5 ve 6 numaralı örnekler bu tür fiilerdendir. 4. Goxtim-u / Goxtimu Gez-mek / Gezmek (Ma) govulu(r) Geziyorum (Si) gulu(r) Geziyorsun (Emuk) gulun Geziyor (Çkin) govulu(r)t Geziyoruz (Tkvan) gulu(r)t Geziyorsunuz (Entepek) gulu(r)nan Geziyorlar 5. Mendaxtim-u / Mendaxtimu O-xtim-u / Oxtimu Git-mek / Gitmek (Ma) mendavulu(r) Gidiyorum (Si) mendulu(r) Gidiyorsun (Emuk) mendulun / (n)ulun Gidiyor (Çkin) mendavulu(r)t Gidiyoruz (Tkvan) mendulu(r)t Gidiyorsunuz (Entepek) mendulu(r)nan / (n)ulu(r)nan Gidiyorlar 6. O-ç'k'om-u / Oç'k'omu Ye-mek / Yemek (Ma) vimxor / vç'k'omup / p'ç'k'omup Yiyorum (Si) imxor / ç'k'omup Yiyorsun (Emuk) imxors / ç'k'omups Yiyor (Çkin) vimxort / vç'k'omupt / p'ç'k'omupt Yiyoruz (Tkvan) imxort / ç'k'omupt Yiyorsunuz (Entepek) imxornan / ç'k'omupan Yiyorlar B. Na Golaxtu Ora B. Geçmiş Zaman 1. O-ğarğal-u / Oğarğalu Konuş-mak / Konuşmak (Ma) vğarğali Konuştum (Si) ğarğali Konuştun (Emuk) ğarğalu Konuştu (Çkin) vğarğalit Konuştuk (Tkvan) ğarğalit Konuştunuz (Entepek) ğarğales Konuştular 2. O-xand-u / Oxandu Çalış-mak / Çalışmak (Ma) v(i)xandi Çalıştım (Si) (i)xandi Çalıştın (Emuk) (i)xandu Çalıştı (Çkin) v(i)xandit Çalıştık (Tkvan) (i)xandit Çalıştınız (Entepek) (i)xandes Çalıştılar 3. O-xar-u / Oxaru Yırt-mak / Yırtmak (Ma) vxari / pxari (!) Yırttım (Si) xari Yırttın (Emuk) xaru Yırttı (Çkin) vxarit / pxarit (!) Yırttık (Tkvan) xarit Yırttınız (Entepek) xares Yırttılar (!) Namtini orapes V şi bonca şeni, P vana B şi boncapeti ixmaren. Bazen V karakteri yerine, P veya B karakterleri de kullanılmaktadır. Aşopeten ren, na golaxtu oraşi (V-……-i, -……-i, -…..-u, V-…..-it, -…..-it, -…..-es) renan geç'k'apurot do oçodinurot formulasioni muşi. Am formulasioniş doloxe na va ren alt’ernat’iviti iqven dido ç'it'a kort'as nati. Entepeti O k'ala na va gyoç'k'aps, va na çkvapeburati na itkvalen namtini verbepe renan. Aşo verbepeşi namtinepes Lazurişi cinci muşi goç’k’ondineri vana gnapa muşi elakteri aqven. Namtinepeşi cincepeti çkvaneri nenapeşen moxtimeri verbepe 3’opxups. Em verbepeşen egzemp’larepe renan 4, 5, 6 nomeroni verbepe. Bu şekildedir, geşmiş zamanın başlangıç ve bitiş formülasyonu (V-……-i, -……-i, -…..-u, V-…..-it, -…..-it, -…..-es). Çok az da olsa bu formülasyona uymayan fiiller bulunmaktadır. Onlar da, O ile başlamayan veya değişik söylenme şekilleri olan fiillerdir. Bu tür fiillerin bazıları Lazca kökü unutulmuş veya anlam değişikliğine uğramış haldedir. Bazılarının kökleri de başka dillerden gelmiş filler oluşturur. Aşağıdaki 4, 5 ve 6 numaralı örnekler bu tür fiilerdendir. 4. Goxtim-u / Goxtimu Gez-mek / Gezmek (Ma) gopti Gezdim (Si) goxti Gezdin (Emuk) goxtu Gezdi (Çkin) goptit Gezdik (Tkvan) goxtit Gezdiniz (Entepek) goxtes Gezdiler 5. Mendaxtim-u / Mendaxtimu O-xtim-u / Oxtimu Git-mek / Gitmek (Ma) mendapti Gittim (Si) mendaxti Gittin (Emuk) mendaxtu Gitti (Çkin) mendaptit Gittik (Tkvan) mendaxtit Gittiniz (Entepek) mendaxtes Gittiler 6. O-ç'k'om-u / Oç'k'omu Ye-mek / Yemek (Ma) vç'k'omi / p'ç'k'omi Yedim (Si) ç'k'omi Yedin (Emuk) ç'k'omu Yedi (Çkin) vç'k'omit / p'ç'k'omit Yedik (Tkvan) ç'k'omit Yediniz (Entepek) ç'k'omes Yediler C. Na Moxtasunon Ora C. Gelecek Zaman 1. O-ğarğal-u / Oğarğalu Konuş-mak / Konuşmak (Ma) vğarğalaminon Konuşacağım (Si) ğarğalaginon Konuşacaksın (Emuk) ğarğalasunon Konuşacak (Çkin) vğarğalatminonan Konuşacağız (Tkvan) ğarğalatginonan Konuşacaksınız (Entepek) ğarğalasunonan Konuşacaklar 2. O-xand-u / Oxandu Çalış-mak / Çalışmak (Ma) v(i)xandaminon Çalışacağım (Si) (i)xandaginon Çalışacaksın (Emuk) (i)xandasunon Çalışacak (Çkin) v(i)xandatminonan Çalışacağız (Tkvan) (i)xandatginonan Çalışacaksınız (Entepek) (i)xandasunonan Çalışacaklar 3. O-xar-u / Oxaru Yırt-mak / Yırtmak (Ma) vxaraminon / pxaraminon (!) Yırtacağım (Si) xaraginon Yırtacaksın (Emuk) xarasunon Yırtacak (Çkin) vxaratminonan / pxaratminonan (!) Yırtacağız (Tkvan) xaratginonan Yırtacaksınız (Entepek) xarasunonan Yırtacaklar (!) Namtini orapes V şi bonca şeni, P vana B şi boncapeti ixmaren. Bazen V karakteri yerine, P veya B karakterleri de kullanılmaktadır. Aşopeten ren, na mostasunon oraşi (V-……-minon, -……-ginon, -…..-unon, V-…..-minonan, -…..-ginonan, -…..-unonan) renan geç'k'apurot do oçodinurot formulasioni muşi. Am formulasioniş doloxe na va ren alt’ernat’iviti iqven dido ç'it'a kort'as nati. Entepeti O k'ala na va gyoç'k'aps, vana çkvapeburati na itkvalen namtini verbepe renan. Aşo verbepeşi namtinepes Lazurişi cinci muşi goç’k’ondineri vana gnapa muşi elakteri aqven. Namtinepeşi cincepeti çkvaneri nenapeşen moxtimeri verbepe 3’opxups. Em verbepeşen egzemp’larepe renan 4, 5, 6 nomeroni verbepe. Bu şekildedir, gelecek zamanın başlangıç ve bitiş formülasyonu (V-……-minon, -……-ginon, -…..-unon, V-…..-minonan, -…..-ginonan, -…..-unonan). Çok az da olsa bu formülasyona uymayan fiiller bulunmaktadır. Onlar da, O ile başlamayan veya değişik söylenme şekilleri olan fiillerdir. Bu tür fiillerin bazıları Lazca kökü unutulmuş veya anlam değişikliğine uğramış haldedir. Bazılarının kökleri de başka dillerden gelmiş filler oluşturur. Aşağıdaki 4, 5 ve 6 numaralı örnekler bu tür fiilerdendir. 4. Goxtim-u / Goxtimu Gez-mek / Gezmek (Ma) goptaminon Gezeceğim (Si) goxtaginon Gezeceksin (Emuk) goxtasunon Gezecek (Çkin) goptatminonan Gezeceğiz (Tkvan) goxtatginonan Gezeceksiniz (Entepek) goxtasunonan Gezecekler 5. Mendaxtim-u / Mendaxtimu O-xtim-u / Oxtimu Git-mek / Gitmek (Ma) mendaptaminon Gideceğim (Si) mendaxtaginon Gideceksin (Emuk) mendaxtasunon Gidecek (Çkin) mendaptatminonan Gideceğiz (Tkvan) mendaxtatginonan Gideceksiniz (Entepek) mendaxtasunonan Gidecekler 6. O-ç'k'om-u / Oç'k'omu Ye-mek / Yemek (Ma) vç'k'omaminon / p'ç'k'omaminon Yiyeceğim (Si) ç'k'omaginon Yiyeceksin (Emuk) ç'k'omasunon Yiyecek (Çkin) vç'k'omatminonan / p'ç'k'omatminonan Yiyeceğiz (Tkvan) ç'k'omatginonan Yiyeceksiniz (Entepek) ç'k'omasunonan Yiyecekler