BİBİŞ Ç'UÇ'ULEPE DO BEREPE Gzaşi moç’k’as, kudepe muşi naot’k’oçapt’es oput’eşi berepe kobz’iri. Entepes mevaxolişk’ule, kobz’iri berepes xepe mutepeşis mt’k’uri bibişi ç’uç’ulepe naokaçut’es. Ç’it’a mt’k’uri mastvinale na coxons bibik, ç’uç’ulepes gza na var meçapt’u berepeşen vogni.(1) - A3’i entepes mu oğodaten? Yado berepes p’k’itxi.(2) - Oxovuşkvaten! Nena gemiktires mutepek.(3) - Ho, “oxovuşkvaten” guri moxtimute ma dovu3’vi, - Eşo ren na mot nç’opupt emoras? A3’i nana mutepe muşi so renan?(4) - Aha, ek xen ya! Artot icoxes berepek.(5) Xaçkeri na rt’u qona mtelik memogures.(6) Bibi, ek nunk’u gon3’k’imeri xet’u.(7) - Hayde, k’ap’ineri! Yado berepes na dovu3’vi - İdit do ç’uç’ulepe mendiqonit!(8) Berepes na axelu steri bibişi ç’uç’ulepe k’ala tumbişk’ele oxut’k’va3es. Nana bibi m3ika mendraşa doputxu, edo berepek ideşk’ule, arşvacis muşi ç’uç’ulepes unk’ap’u. Muşebura entepes mutxani u3’u k’ap’ineri qonaşk’ele igzalu. Emus xut bibiş ç’uç’uli notxozut’u. Aşote qonaşen, oput’eş galendo, bibişi lavoni t’ibaşa gza dikaçu.(9) Xeleberi, ma kudi komovi3’k’i, xe kodovuvali do dovu3’vi:(10) - 3’ana ogzalu tkvani, bibepe!(11) Berepek iz’i3es.(12) - Mot iz’i3apt, nosi titxupe! Yado berepes dovu3’vi, - Ç’it’a bibepes t’ibaşakis gza perpu aqvenan, eşo doga3’onenan-i? Manişa kudepe tkvani komui3’k’it, icoxit: oz’iramuşakis!(13) Kudepe jin yetk’oçes. Mtelik artot icoxes:(14) - Oz’iramuşakis, ç’it’a bibepe!(15) BİBİŞ Ç’UÇ’ULEPE DO BEREPE ÖRDEĞİN CİVCİVLERİ VE ÇOCUKLAR Gzaşi moç’k’as, kudepe muşi na ot’k’oçapt’es oput’eşi berepe kobz’iri. Entepes mevaxolişk’ule, kobz’iri berepes xepe mutepeşis mt’k’uri bibişi ç’uç’ulepe na okaçut’es. Ç’it’a mt’k’uri mastvinale na coxons bibik, ç’uç’ulepes gza na var meçapt’u berepeşen vogni.(1) Yolun başında, külahlarını fırlatan çocuklar gördüm. Onlara yaklaşınca, çocukların ellerinde yabani ördek civcivlerini tuttuklarını gördüm. Küçük yabani ıslıkçı isimli ördeğin civcivlere yol vermediğini çocuklardan duydum.(1) gzaşi/şaraşi: yolun moç’k’as/geç’k’alas/geç’k’apuronis: başlangıçta, başlangıca kudepe muşi: külahları na ot’k’oçapt’es/ na t’k’oçupt’es: attıkları oput’eşi: köyün berepe: çocuklar kobz’iri: gördüm entepes: onlara, onlarda mevaxolişk’ule: yanlarına yaklaştığımdan sonra kobz’iri: gördüm berepes: çocuklara, çocuklarda xe(pe) mutepeşis: ellerine, ellerinde mt’k’uri: yabani bibişi: ördeğin ç’uç’ulepe: civcivler na okaçut’es: ellerinde tuttukları, ellerinde duran ç’it’a: küçük mt’k’uri: yabani mastvinale: ıslıkçı na coxons: isminde(ki), adında(ki), isimli bibik: +(ergatif) ördek ç’uç’ulepes: civcivlere, civcivlerde gza: yol na var meçapt’u: vermeyen, vermediği berepeşen: çocuklardan vogni: duydum, işittim A3’i entepes mu oğodaten? Yado berepes p’k’itxi.(2) Şimdi onlara ne yapacaksınız? Diye çocuklara sordum.(2) a3’i: şimdi entepes: onlara, onlarda mu oğodaten/oğodatginonan: (on(lar)a) ne yapacaksınız yado: diye p’k’itxi: sordum Oxovuşkvaten! Nena gemiktires mutepek.(3) Bırakacağız! Cevabını verdiler onlar.(3) oxovuşkvaten: (serbest, rahat) bırakacağız nena gemiktires: bana dil çevirdiler, cevap verdiler mutepek: + (ergatif) kendileri Ho, “oxovuşkvaten” guri moxtimute ma dovu3’vi, - Eşo ren na mot nç’opupt emoras? A3’i nana mutepe muşi so renan?(4) Evet “bırakacağız” yüreğimden gelerek (, sitemli bir şekilde) dedim. - Öyleyse neden yakalıyorsunuz o zaman? Şimdi anneleri nerede!(4) ho: evet oxovuşkvaten: (serbest, rahat) bırakacağız guri: yürek moxtimute: gelmekle ma: ben dovu3’vi: söyledim eşo: öyle ren na: varsa, ise mot: neden, niçin nç’opupt: yakalıyorsunuz em oras: o zaman a3’i: şimdi nana mutepe muşi: anneleri so renan: neredeler, neredirler Aha, ek xen ya! Artot icoxes berepek.(5) İşte oradadır! Diye çocuklar beraber bağırdılar.(5) aha: aha ek: orda xen ya: oturuyor ya artot: beraber icoxes: çağırdılar berepek: +(ergatif) çocuklar Xaçkeri na rt’u qona mtelik memogures.(6) Kazılı olan tarlayı hepsi tarif ettiler.(6) xaçkeri: kazılı na rt’u: olan qona: tarla. mtelik: + (ergatif) hepsi, tamamı, bütünü memogures: bana öğrettiler, tarif ettiler Bibi, ek nunk’u gon3’k’imeri xet’u.(7) Ördek, orada ağzı açık otuyordu.(7) bibi: ördek ek: orda nunk’u: ağız gon3’k’imeri: açık xet’u: oturuyordu Hayde, k’ap’ineri! Yado berepes na dovu3’vi - İdit do ç’uç’ulepe mendiqonit!(8) Haydi, koşarak! Diye çocukları çağırdım. - Gidin ve civcivleri götürün.(8) hayde: hayde k’ap’ineri: koşarak yado: diye berepes: çoçuklara, çaçuklarda na dovu3’vi: (ona, onlara) söylediğim idit: gidin do: ve ç’uç’ulepe: civcivler mendiqonit: götürün Berepes na axelu steri bibişi ç’uç’ulepek’ala tumbişk’ele oxut’k’va3es. Nana bibi m3ika mendraşa doputxu, edo berepek ideşk’ule, arşvacis muşi ç’uç’ulepes unk’ap’u. Muşebura entepes mutxani u3’u k’ap’ineri qonaşk’ele igzalu. Emus xut bibiş ç’uç’uli notxozut’u. Aşote qonaşen, oput’eş galendo, bibişi lavoni t’ibaşa gza dikaçu.(9) Çocuklar sevindikleri gibi yavru ördeklerle tümsek tarafına doğru koşuştular. Anne ördek biraz uzağa uçtu, çocuklar gittikten sonra, bir solukta civcivlerine koştu. Kendine göre onlara bir şey söyledi ve koşarak tarla tarafına gitti. Onu beş ördek yavrusu izliyordu. Böylece ördek ailesi tarladan, köyün dışından göllüğe doğru yola koyuldular.(9) berepes: çocuklara, çocuklarda na axelu steri: sevindiği gibi bibişi: ördeğin ç’uç’ulepe k’ala: civcivlerle tumbişk’ele: tümsek tarafına oxut’k’va3es: (ona) patlattılar nana: anne bibi: ördek mendraşa: uzağa doputxu: uçtu edo: ve (de) berepek: + (ergatif) çocuklar ideşk’ule: gittiklerinden sonra arşvacis: bir solukta muşi: kendisinin ç’uç’ulepes: civcivlere, civcivlerde unk’ap’u: koştu muşeburat: kendi kendine entepes: onlara, onlarda mutxani: bir şey u3’u: söyledi k’ap’ineri: koşarak qonaş k’ele: tarla tarafın(d)a igzalu: gitti emus: ona, onda xut: beş bibiş: ördeğin ç’uç’uli: civciv notxozut’u: peşine dolanıyordu aşote: böylece qonaşen: tarladan oput’eş: köyün galendo: dışarıda bibişi: ördeğin lavoni t’ibaşa: göl(lüğ)e gza/şara: yol dikaçu: tuttu Xeleberi, ma kudi komovi3’k’i, xe kodovuvali do dovu3’vi:(10) Ben neşeyle şapkamı çıkardım, elimi salladım ve bağırdım:(10) xeleberi: sevinçli ma: ben kudi: külah komovi3’k’i: çıkardım xe kodovuali: el(imi) salladım do: ve dovu3’vi: söyledim 3’ana ogzalu tkvani, bibepe!(11) Ördekler, gidişiniz seneye (, seneye kadar ancak gidersiniz)!(11) 3’ana: sene ogzalu: gitmek tkvani: sizin bibepe: ördekler Berepek iz’i3es.(12) Çocuklar güldüler.(12) berepek: +(ergatif) çocuklar iz’i3es: güldüler Mot iz’i3apt, nosi titxupe! Yado berepes dovu3’vi, - Ç’it’a bibepes t’ibaşakis gza perpu aqvenan, eşo doga3’onenan-i? Manişa kudepe tkvani komui3’k’it, icoxit: oz’iramuşakis!(13) Neden gülüyorsunuz, seyrek akıllılar! Diye çocuklara söyledim. - Küçük ördeklerin göle kadar yolları kolay olur, öyle mi sanıyorsunuz? Çabuk şapkalarınızı çıkarın: görünceye kadar!(13) mot: neden, niçin iz’i3apt: gülüyorsunuz nosi titxupe: seyrek akıllılar yado: diye berepes: çocuklara, çocuklarda dovu3’vi: söyledim ç’it’a: küçük bibepes: ördeklere, ördeklerde t’ibaşakis: su birikintisine kadar gza: yol perpu: kolay aqvenan: onlar(d)a olur(lar) eşo doga3’onenan-i: öyle mi sanıyorsunuz manişa: çabuk kudepe tkvani: külahlarınızı komui3’k’it: çıkarın icoxit: çağırın oz’iramuşakis: görünceye kadar Kudepe jin yetk’oçes. Mtelik artot icoxes:(14) Şapkalarını çıkardılar. Hep beraber bağırdılar:(14) kudepe: külahlar, şapkalar jin: üst yetk’oçes: yukarıya doğru attılar mtelik: + (ergatif) hepsi, tamamı, bütünü Oz’iramuşakis, ç’it’a bibepe!(15) Görünceye kadar, küçük ördekler!(15) oz’iramuşakis: görünceye kadar ç’it’a: küçük bibepe: ördekler (Ok'itxuşeni Sup'ara - 1937 Soxumi)   © 2006 kolkhoba.org