|
ომჟორე აზერბაჲჯანიში ხალკური რესპუბლიკა
ომჟორე აზერბაჲჯანი (ირანიში აზერბაჲჯანი), ირანიში ოლანდეგულვა კორთა რენ. გულვა აზერბაჲჯანი, ჲულვა აზერბაჲჯანი, ერდებილ, ზენჯან, ქაზვინ, ქუმ ჯოხონი ეჲალეტეფეშენ წოფხუნ. ქურდისთანი (ირანიში), გილან, ჰემედან, მერქეზი დო ქირმანშაჰი სთერი ეჲალეტეფეში ნამთინი კორთაფესთი ხე მუდუმერს. ომჟორე აზერბაჲჯანი, ქიანას აზერბაჲჯანური თურქეფე ირიშენ დიდო ნა სქიდუნან დობადონა ჲადო იკაბულინენ. კულტურული ხოლოსობა დო პოლიტიკური პრობლემაფეში სებებეფეთენ ნამთინი ინტელექტუალეფეშკელენ “ჭიტა თურქია” ჲადო ჯოხო გეიდვინერენ. ომჟორე აზერბაჲჯანის დიდო მჯვეში კულტურა უღუნ. ჶუზული, შეჰრიჲარი დო ნებათი სთერი ჩინობერი შაირეფე აქონაშის მოირდერენან.
ომჟორე აზერბაჲჯანიში ხალკური რესპუბლიკა (ოახრ), წილვა 1945-ს სოვჲეთური ართობაში მემხვაჯუთენ ირანის ნა გეიდგინუ დო სოვჲეთური ართობაში ხე ეზდიმუთენ წილვა 1946-ს შაჰობაშკელენ ნა გეიქთინუ აზერული ოხენცალე რენ. ნანანოღა მუში თებრიზი ნა რტუ სოსიალისტური რესპუბლიკაში პრეზიდენტი რტუ სეჲიდ ჯაჶერ ფიშევარი. ოახრ-ში პერიოდის აზერული, ნწოფულაფეს ოჶიციალური ნენა ჲადო იგურინუ, თებრიზის უნივერსიტე გეიდგინუ, ოხორჯალეფეს რეჲი მეჩამუში ჰაკი ნიჩინუ დო აღაფეში დიხაფე ოფუტარეფეში ოშქენდას ოკოირთინუ. ოახრ იყუ, ყინი ლიმაშ ჲეჩქინდუს ნა ნუღინძიბუ დო ამ პერიოდიში მენჯელი ოწირამუშ იფთინერი დიხა. ოახრ ჲეჩქინდუ, გლობალური სისტემას ნა იხორცელუ ოღოდაფე დო დობადონაშ დოლოხე ნა ჲეჩქინდუ პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოსიალური დო კულტურული ჶაქტორეფეში თესირითე. გლობალური სისტემაში ტრენდეფე კალა დობადონაში პროსესეფეშ ომთელინუ დო ოკოხთიმუთენ ჲეჩქინდუ.
1945 წანას გერმანია კალა ნა იკაბღეტუ სოვჲეთეფეშა მეშველუ ნა უნტეს მუთეჶიკეფე ირანიშა ქამახთეს. შაჰი კალა ჰითლერიში ოხოლოსუ მაანა ოყოფინუთენ ტახთიშენ გეყონუ სთერი პოლიტიკური ოღოდაფეში ნოთანუს, ოხოშქვინობაშ ჯეფხეში პარტია, აზერბაჲჯანიში დემოკრათიკური პარტია, თუდეჰი სთერი პოლიტიკური ორგანიზასიონეფეში ოკონჭინუ კალა თიმოშლეთინობაში აქსიონეფეს ქომანძინუ. ამ შარტეფეშ დოლოხე კულტურული დო პოლიტიკური მებაძგუშენ მოშლეთინუშ ნოღირათენ, ირანური აზერეფეშკელენ 1945 წანას ოახრ გეიდგინუ. მარა ყინი ლიმაში გეჭკინუ კალა მაართანი კურბანოთ ირანიში შაჰობაშ რეჟიმიშა ითესლიმინუ. სოვჲეთეფექ, ჲულვა ავროპას ნა უღუტეს მოგაფაფე შენი ომჟორე აზერბაჲჯანიშენ ქოგამახთეს დო გამულუტესშითი ექონური ასქერეფეშენ სილახეფე დოკორობეს. შაჰობაში რეჟიმიქ აქტეფე მოივარუ დო ომჟორე აზერბაჲჯანიშა ხე ქოგედვუ. აშოთე ირანიქ 1946 წანას ამ დიხაფე, დიცხირი დობუთენ აღნებუროთ დოკონტროლუ.
|
